Phương pháp giáo dục STEM là gì? Hiểu đúng về giáo dục STEM

Bạn đã bao giờ nghe qua về các khóa học được thiết kế theo định hướng STEM chưa? Vậy bạn có từng thắc mắc STEM là gì? Nó có thực sự “thần thánh” như những thông tin đăng tải trên internet? Cùng tôi tìm hiểu về phương pháp giáo dục thú vị này ngay thôi nào!

Giáo dục STEM là gì?

STEM là viết tắt của Khoa học (Science) – Công nghệ (Technology) – Kỹ thuật (Engineering) – Toán học (Math). Những kiến thức, kỹ năng liên quan đến 4 lĩnh vực trên sẽ được tích hợp, lồng ghép và bổ trợ cho nhau để người học ứng dụng vào thực tế, đưa ra giải pháp. Nói cách khác, STEM kết hợp chúng thành một môn học gắn kết trên các ứng dụng thực tế. Từ đó rèn luyện tư duy đa chiều, giúp người học tiếp cận nguồn gốc vấn đề và thấy tính ứng dụng của những lý thuyết tưởng chừng như khó hiểu, khô khan qua những giải pháp mắt thấy – tai nghe – tay chạm.

Mục tiêu của phương pháp giáo dục STEM là trang bị cho người học kiến thức, kỹ năng để làm việc và phát triển trong thế giới công nghệ hiện đại ngày nay. Đáp ứng sự phát triển của kinh tế, xã hội và có thể tác động tích cực đến nền kinh tế tri thức trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Để trả lời cho câu hỏi “STEM là gì?”, bạn có thể định nghĩa ngắn gọn như sau: STEM là cách hiểu về thế giới tự nhiên và con người, từ đó nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.

Ưu điểm của mô hình giáo dục STEM là gì

Khi biết được STEM là gì, bạn hẳn đã hiểu phần nào về tác dụng nó. Tiếp đến chúng ta cần khai thác những ưu điểm của phương pháp giáo dục này trong giảng dạy. Cụ thể có thể kể tới một số ưu điểm nổi bật của mô hình giáo dục STEM như:

  • Thứ nhất: STEM phương thức giáo dục tích hợp theo cách tiếp cận liên môn và thông qua thực hành, ứng dụng. Cụ thể, STEM gắn kết 4 môn học thành một mô hình học tập dựa trên các ứng dụng thực tế. Nhờ đó, học sinh có thể học được các kiến thức khoa học và ứng dụng ngay vào thực tế. Có thể nhận định rằng STEM phá đi khoảng cách giữa hàn lâm và thực tiễn. Từ đó tạo ra những con người có khả năng làm việc “tức thì” trong môi trường sáng tạo và đòi hỏi trí óc của thế kỉ 21.
  • Thứ hai: STEM đề cao việc hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho người học. Trong mỗi bài học theo chủ đề STEM, những tình huống thực tiễn liên quan đến nội dung bài học sẽ được đặt ra cho học sinh trước khi bắt đầu học. Để giải quyết vấn đề, học sinh sẽ phải nghiên cứu, tìm tòi những kiến thức thuộc các môn học có liên quan đến vấn đề.
  • Thứ ba: Giáo dục STEM đề cao phong cách học tập sáng tạo cho người học. Ở đó, người học giữ vai trò là một nhà phát minh: hiểu thực chất của kiến thức; phải biết cách mở rộng kiến thức; phải biết cách sửa chữa, chế tạo ra chúng để giải quyết vấn đề thực tiễn.

Ứng dụng thực tế của phương pháp giáo dục STEM là gì

Chúng ta vẫn luôn nói rằng STEM giúp trẻ biết cách áp dụng kiến thức vào đời sống hàng ngày. Vậy cụ thể ứng dụng thực tế của phương pháp giáo dục STEM là gì?

Trẻ được học qua các ngữ cảnh tình huống cụ thể

STEM là phương pháp giáo dục trái ngược với cách học gò bó, máy móc. Ở đây, kiến thức được trẻ tiếp nhận một cách thật tự nhiên từ những tình huống cụ thể mà các em cùng nhau thảo luận, giải quyết. Ví dụ, để các em học tính toán đơn giản, chúng ta có thể đặt trẻ vào tình huống cụ thể và trẻ sẽ thực hành tính toán với những vật phẩm tự nhiên mà các em thu thập được. Sự chủ động tìm tòi, sáng tạo sẽ giúp trẻ hiểu rõ các khái niệm và nhớ lâu hơn.

Tiếp cận STEM sớn giúp khơi dậy niềm đam mê của trẻ

Việc tìm tòi, sáng tạo khi học STEM sẽ khơi dậy và nuôi dưỡng niềm đam mê trong trẻ. Từ đó, trẻ sẽ dần quan tâm đến nghề nghiệp trong tương lai mà mình muốn làm.

Vừa học vừa chơi với phương pháp giáo dục STEM

Thay vì bị động tiếp nhận tri thức, với STEM trẻ sẽ chủ động hơn – có thể vừa học vừa chơi. Khi được học thông qua các hoạt động vui nhộn, hấp dẫn, trẻ sẽ dễ dàng phát triển toàn diện các kỹ năng.

Vai trò quan trọng trong nghề nghiệp thế kỷ 21 của STEM là gì

Cơ hội nghề nghiệp trong các lĩnh vực STEM đang phát triển với tốc độ cao, thu nhập hấp dẫn. Đó có thể là những công việc còn khá mới lạ nhưng sẽ là xu hướng trong tương lai. Cũng có thể là sự mở rộng của những công việc quen thuộc, có vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế xã hội, cải thiện cuộc sống con người.

Mô hình STEM có tác dụng gì với sự phát triển của trẻ

Tác dụng của STEM là gì? Mô hình học STEM giúp phát huy, rèn luyện 6 kỹ năng chính cho trẻ:

Kỹ năng quan sát

  • Biết cách quan sát, so sánh và đối chiếu các vật với nhau.
  • Đánh giá và tìm ra điểm giống – khác nhau giữa các vật, từ đó phân loại chúng thành từng nhóm.
  • Biết cách tìm kiếm và xử lý thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.
  • Xác định được các quy luật của số liệu, thông tin, dữ kiện.

Kỹ năng lên kế hoạch

  • Trẻ biết cách đặt những câu hỏi có tính khoa học, logic.
  • Đưa ra bằng chứng phù hợp, luận điểm chặt chẽ, có tính khoa học – logic để giải quyết vấn đề.
  • Trẻ có năng lực đề xuất phương án giả thuyết, dự đoán kết quả trong các tình huống cụ thể.
  • Xác định được các biến, các yếu tố có thể gây ảnh hưởng đến việc khảo sát.
  • Chuẩn bị, lên kế hoạch và lựa chọn thiết bị, dụng cụ phù hợp khi thực hiện.
  • Hiểu được cả những hạn chế của thiết bị, hoàn cảnh và đề ra phương án khắc phục, thay thế.
  • Lựa chọn phương pháp thực hành phù hợp để thực hiện nhiệm vụ.

Kỹ năng thực hành

  • Trẻ áp dụng kỹ thuật lấy mẫu trong thực hành, dùng dụng cụ và phương pháp kỹ thuật phù hợp.
  • Lựa chọn phương pháp đo đạc phù hợp trong từng hoàn cảnh khác nhau.
  • Sau đó cần thu thập và ghi nhận số liệu.
  • Lưu ý, trong quá trình thực hành cần đảm bảo an toàn.

Kỹ năng phân tích và toán học

  • Xử lý số liệu để đưa ra kết quả chính xác bằng những công thức phù hợp.
  • Sử dụng đúng đại lượng và các đơn vị theo quy chuẩn.
  • Trình bài và phân tích số liệu bằng cách sử dụng biểu đồ, đồ thị.
  • Thực hiện phân tích toán học.
  • Sử dụng các mô hình và lý thuyết để dự đoán kết quả và xu hướng.

Kỹ năng đánh giá

  • Phân tích kết quả, đánh giá lỗi trong dữ liệu có được.
  • Nhận xét và cải thiện phương pháp đã áp dụng.
  • Phân tích luận điểm, bằng chứng rõ ràng để đưa ra kết quả chính xác.
  • Đánh giá phương pháp trình bày.
  • Đánh giá các mô hình khoa học.
  • Nhận định đúng về những rủi ro và lợi ích của các yếu tố một cách chặt chẽ, khoa học.
  • Xem xét những hạn chế về mặt đạo đức và lý luận của khoa học

Kỹ năng giao tiếp

  • Biết cách sắp xếp, phân luồng và giải trình thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.
  • Trình bày giải pháp khoa học, đề xuất phương pháp mô tả hiệu quả.
  • Giả thích hợp lý, lập luận chặt chẽ với các bằng chứng khoa học và logic.
  • Có kỹ năng giao tiếp hiệu quả với người nghe, sử dụng các thuật ngữ khoa học đúng ngữ cảnh.

Làm thế nào để trẻ tham gia STEM?

Hãy để STEM trở thành một phần của cuộc sống

Khi đã hiểu STEM là gì, bạn hãy đưa phương pháp giáo dục này vào các hoạt động thường ngày. Ví dụ như hướng dẫn trẻ biết về sự biến đổi chất (hóa học), cân đo (toán học) và tìm hiểu, quan sát thực phẩm (sinh học) trong khi nấu ăn. Hay khi cần dùng đến tiền, bạn có thể hướng dẫn trẻ về nguyên tắc số, tính toán…

Cùng trẻ khám phá thiên nhiên

Thiên nhiên chính là môi trường STEM tuyệt vời nhất cho trẻ. Ở đó, trẻ được thỏa sức khám phá và sáng tạo: thu thập những thứ trẻ thích, sau đó tra cứu tài liệu để lí giải cho những thứ trẻ nghĩ rồi cùng nhau thảo luận.

Bạn cũng đừng quên hỗ trợ trẻ bằng những câu hỏi “What – cái gì”, “Why – tại sao”. Điều này sẽ giúp gợi mở và thôi thúc hứng thú tìm tòi, khám phá của trẻ. Hãy thử hỏi: “Em nhìn thấy điều gì ở đó?”, “Em nghĩ tiếp theo sẽ xảy ra điều gì?”, “Tại sao nó lại như vậy?”…

Lắng nghe sở thích, mong muốn của trẻ

Triển khai bài học STEM dựa trên sở thích của trẻ sẽ mang tới hiệu quả học tập tốt hơn. Thực hiện một số bài học vật lý về tốc độ, lực ma sát… với những trẻ thích ô tô. Đề cập đến kiến thức sinh – hóa với những bạn yêu thiên nhiên, cây lá…

Tạo cơ hội cho trẻ thực hành

Thực hành là một phần không thể thiếu trong phương pháp giáo dục STEM. Việc được tiếp xúc và trực tiếp thao tác với các vật liệu sẽ giúp trẻ dễ hình dung hơn về những kiến thức hàn lâm.

STEM trong chương trình giáo dục ở Việt Nam

Trong thời đại hội nhập quốc tế, nhu cầu trao đổi nhân lực giữa các quốc gia ngày một cao. Bối cảnh đó đòi hỏi ngành giáo dục cũng cần chuẩn bị cho học sinh những kỹ năng và kiến thức theo chuẩn toàn cầu.

Với nhiệm vụ cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho học sinh, STEM sẽ là mô hình giáo dục diện rộng của thế giới trong những năm tới. STEM có thể áp dụng trong cả 3 bậc học với những cấp độ khác nhau:

  • Tiểu học: STEM chủ yếu là giúp trẻ làm quen, tạo hứng khởi với 4 lĩnh vực của phương thức học này. Từ đó, trẻ dần khám phá và thêm yêu thích, muốn tìm hiểu về tri thức.
  • Trung học cơ sở: Trong giai đoạn này, các bài học sẽ có chủ đề rõ ràng hơn. Giúp trẻ nhận thức rõ về ứng dụng của 4 lĩnh vực STEM trong thực tế. Qua đó, dần định hướng cho trẻ về các cơ hội nghề nghiệp trong tương lai.
  • Trung học phổ thông: Học sinh hiểu biết hơn về sự liên hệ giữa các lĩnh vực STEM và hoàn toàn có thể giải quyết các vấn đề khó với những kiến thức, kỹ năng đã có. Các em dần hình thành lộ trình nghề nghiệp trong tương lai.

Tuy chưa phổ biến tại Việt Nam, tuy nhiên toàn xã hội cần có nhận thức đúng đắn về STEM. Người hoạch định giáo dục cần đưa ra những chính sách tác động, nâng cao nhận thức của các tầng lớp xã hội về phương pháp giáo dục này. Bởi lẽ, STEM sẽ đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của đất nước trong tương lai.

Với phương pháp giáo dục STEM, học sinh được trang bị kỹ năng, kỹ thuật để có thể sản xuất đối tượng. Tạo nên những con người có khả năng phân tích, tổng hợp và kết hợp để biết cách cân bằng các yếu tố, từ đó đề xuất những giải pháp tốt nhất.

Hy vọng rằng những thông tin trên đây sẽ giúp bạn hiểu STEM là gì. Qua trải nghiệm thực tế sống động trong phương pháp STEM, trẻ sẽ phát triển sẽ năng và thỏa sức sáng tạo, khám phá tri thức.

Bạn cũng có thể thích

Để lại một trả lời

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công bố.